|
Tôi không trở lại đời riêng của Tử, ai đã yêu anh ngàn ngày, ai đã yêu anh dài hạn, và ai anh chỉ yêu cái bóng, ai anh yêu cái tên vì chưa thấy mặt bao giờ. Tôi nghĩ bây giờ sống dậy, gặp tất cả những người đẹp ấy, chắc có lẽ anh đều biết ơn, người này cho anh ân nghĩa, người kia cho anh vết thương, và chính vì từ vết thương mà con trai đáy bể làm ra viên ngọc. Tôi cũng không vào cuộc đời (gọi là cách mạng đi) của Tử. Cách mạng chứ sao! Chính Tử đã dùng hai chữ ấy ở GÁI QUÊ in năm 1936, “Ta, một nhà cách mạng bị tông giam” viết thư cho vợ:
Thương em không dám nghĩ
Đương lúc nước nhànguy
Và:
Sông chung cùng kẻ nghịch
Hổ thẹn đến ngàn cây
Cuộc đời cách mạng mà anh không tự biết là cách mạng ấy còn dài hơn cả thời gian Rimbaud, Verlaine, Baudelaire và cả Hugo tham gia Ba-lê Công xã Pháp. Tử, biệt hiệu Phong Trần, từ những năm 30-31 đã được cụ Phan Bội Châu ca ngợi, họa thơ cùng. Cụ viết đại ý: “Từ về nước đến nay, được xem nhiều thơ văn quốc âm song chưa được bài nào hay đến thế. Hồng nam nhạn bắc, ước ao có ngày gặp gỡ bắt tay cười to một tiếng cho thỏa hồn thơ đó”. Tử đã ra Huế thăm cụ, bị mật thám Pháp theo dõi, và do thế, bị gạch tên trong danh sách những người được đi Pháp học. Vào Sài Gòn làm báo, Tử dịch thơ tình của Marx, bênh vực Kép Tư Bền của Nguyễn Công Hoan, về Quy Nhơn, khi chớm có bệnh hiểm nghèo, cuối 1936,Tử đã cộng tác cùng anh Nguyên Minh Vỹ, đảng viên cộng sản vừa ở tù ra, in giai phẩm Nắng Xuân trong ấy có bài Ồng nghị gật, Tử đánh vào viện dân biểu thời Pháp thuộc.
Cho dù Hàn Mặc Tử có cuộc đòi bệnh tật, cuộc đời tình duyên, cuộc đời cách mạng ly kỳ, dữ dội gấp trăm lần, nhưng ba hòn núi cao ấy chụm lại không đẻ ra được một cái cây, một bóng mát, một con chuột nhắt thơ nào, thì việc gì ở đây ta phải dông dài. May thay Tử là một đỉnh cao, lòa chói trong văn học của thế kỷ, thậm chí qua các thế kỷ. Cho nên chúng ta cũng không mất công đâu khi vì văn anh mà tìm hiểu thân thế đời anh.
Từ khóa tìm kiếm nhiều: văn học lãng mạn
