|
Tôi đã đến Milăng quán ấy
Phòng xưa, ghế cũ, dạ xôn xao
Hỏi thăm ông quán. Còn cô cháu
Nhớ Bác Hồ qua những độ nào
Cảnh là cảnh Ở Milan, nước Ý.
Phòng xưa, ghế cũ, dạ xôn xao
Hỏi thăm ông quán. Còn cô cháu
Nhớ Bác Hồ qua những độ nào
Cảnh là cảnh Ở Milan, nước Ý.
Một cái quán rất thực, phòng, ghế rất thực, và cụ thể Bác Hồ ta đã đến đó rồi. Nhưng hình như bài thơ lại có một đời sống khác. Nó không tả phong cảnh không gian trên. Nó không chỉ nói về Bác, về Milan, về quán, về ghế, về phòng. Nó nói cái gì chảy trôi mất mát, cái gì đã qua không tìm thấy lại trong đời. Thôi rồi, thời gian, nó trôi. Đời người, nó nói.
Có một lần tôi bị lạc giữa đêm vắng tối om của vùng hậu địch. Cuối cùng tìm ra được lối đi nhờ một ánh lửa ở cuối cánh đồng. Đến nơi mới biết đấy là ngọn đèn trong buồng bà chửa. Ngọn đèn ấy là sự vật (chose) với bà, nhưng lại mang ý nghĩa khác, thành tín hiệu (signe) khác với tôi ở nơi xa. Muốn thế, nó cần đủ sức chiếu xa và sáng. Thơ cũng vậy. Những câu sau này viết về cảnh ngừng bắn:
Hôm nay vui đến ngỡ trong mơ
Một trời êm ả xanh không tưởng
Mặt đất bình yên giấc trẻ thơ…
Một trời êm ả xanh không tưởng
Mặt đất bình yên giấc trẻ thơ…
Nhưng nó có ngân vang khác, nghĩa khác phải không?
Nó đưa ta về nguyên sơ nhân loại, về tuổi hoa niên của ta, về mặt giếng trong, tờ giấy trắng của những tấm lòng:
Nó đưa ta về nguyên sơ nhân loại, về tuổi hoa niên của ta, về mặt giếng trong, tờ giấy trắng của những tấm lòng:
Hương đâu thơm lựng rừng hè
Nhặt cánh lá quế mà tê tái lòng
Trà My đây hỡi Trà Bồng
Có hay cây quế đợi trông tháng ngày
Nhặt cánh lá quế mà tê tái lòng
Trà My đây hỡi Trà Bồng
Có hay cây quế đợi trông tháng ngày
Cảnh tả rừng núi Khu Năm trên con đường tác giả đi B, “nước non nghìn dặm”. Trà My, Trà Bồng là hai tên đất. Thế mà chị Trà Giang à, tôi ngỡ đâu là hai cô thiếu nữ nào tên gần với chị đang nhắc cùng nhau về một dĩ vãng ngát hương nào:
Em đi cùng anh lên thành xưa
Vacxava ấm nắng ban trưa
Vacxava ấm nắng ban trưa
Thì lại không phải cảnh Ba Lan nữa, Hình như tác giả đưa ta lên một lâu đài hạnh phúc. Xin lỗi tác giả, xin lỗi độc giả – tôi không muốn nói là con diều tác giả cầm trên tay, thoát khỏi tay tác giả rồi, lên trời rồi, nó bay đi đâu cũng được. Đâu phải thế! Câu thơ bay được từ nghĩa này đến nghĩa thứ hai, thứ ba nào đó, là vì tiềm ẩn trong đôi cánh nó đủ sức lực, ý nghĩa cho nó bay, tiềm ẩn cả trong hướng bay nữa đấy. Từ những tri kỷ, tri âm, đồng chí, đồng tình nó bay đến những người chưa tri gì với ta, và chưa đồng gì hết. Nhưng thơ phải bay như thế thì nó mới làm được cái nhiệm vụ cảm hóa, đồng hóa, giao lưu văn hóa, chứ sao.
Khi tính một nhà thơ thế kỷ này có đến được thế kỷ khác không, ấy ấy, là phải tính cái khoản thoát ra, bay xa, bay đến… ta vừa mới tính đó.
Khi tính một nhà thơ thế kỷ này có đến được thế kỷ khác không, ấy ấy, là phải tính cái khoản thoát ra, bay xa, bay đến… ta vừa mới tính đó.
Từ khóa tìm kiếm nhiều: văn học cách mạng
