|
Thơ người có tài tả cảnh, có con mắt tỉnh táo, sắc sảo, chi li, dễ khô khan thiếu chất trữ tình. Và người chìm đắm trong tình cảm, con mắt khói sương lại hay tơ lơ mơ, chỉ ghi được hồn chứ không ghi được cái vật chất, cái cụ thể rất quý của sự vật. Ấy thế nhưng đọc thơ Nguyên ngay những câu tả cảnh, lòng ta cứ bâng khuâng. Như vừa mất một cái gì và được lại cái gì.
Văn Phú kia rồi! Đỏ quýt cam Trăng lặn đã khuya dậy lửa sàn Yên Bái tan sương bừng rạng nắng Đợi thứ vào lưới lửa nhân dân.
Rạng nắng. Tan sương. Nhân dân chờ hạ máy bay thù. Ồ, cái cảnh quen thuộc đến như cơm bữa hằng ngày ấy, ta sắp quên, trí nhớ ta sắp đánh mất rồi chăng? Ấy thế mà nhờ có các câu thơ Nguyên, ta nhớ lại.
Chính gọi thơ anh là thơ tâm tình vì lẽ đó. Của trái tim trước khi là của mắt nhìn. Hoàng Tố Nguyên cũng khá hiện đại, vì trái tim ấy, con mắt ấy, ngay giữa những ngày tháng lịch sử vĩ đại huy hoàng kia, anh không chỉ biết có tầm vóc của các sự kiện phi thường, anh chú mục đến cả các việc bình thường, hằng ngày, xoàng xĩnh nữa, nhưng nó là cuộc sống:
Một chúm môi non trên đường sơ tán Đôi tết bỏ quên sưa nồng còn thoảng Buổi chiếu phim vé bạn đa mời Tập thơ dày mới giở đến trang hai
Tôi có thể trích dẫn Nguyên nhiều câu mới nhìn qua như cảnh, bỗng chốc nhìn lại nó đã là tình cảm thấy trong mình:
Gió đêm ấy như đằm nước biển Mặn mùi vôi vừa thoảng trong khuya…
Đêm chợt rùng mình báo rét nàng Bân Gió đông bắc. Tiếng rền xe xích Xin chào nhé, sông Cà Lồ được mùa cá bột Cái nắng trung châu thoảng mùi mít mật.
Hoặc những câu khác, anh nói nữa, nói trắng tình cảm của mình:
Xin cảm ơn ai, thương kẻ vượt Trường Sơn Bẻ nắm cơm thấy hương đồng quê mẹ Chiếc cúc chưa đơm trên áo chồng tập kết Em băn khoăn bứt rút chín năm ròng
Con gió nào gọi em đêm nay ngoài cửa sổ Để, nơi đây anh nghe lá rối trên cành.
Tôi muốn nói đến một ưu điểm khác của thơ Nguyên, thơ Nguyên là thơ tâm tình, nhưng tâm tình của một trái tim có suy nghĩ. Những năm gần đây, hiện nay, thơ trí tuệ, hãy tạm gọi cái tên không mấy thơ và không mấy trí tuệ ấy đi, gần như là thời thượng… Thậm chí Trăm năm trong cõi người ta của Nguyễn Du, người ta có thể viết lại:
Cõi con người
Ồi thế kỷ thời gian
Trong quãng không gian đó thì hồi Nguyên còn sống, thơ xúc cảm chỉ thích xúc cảm không thôi. Trái tim độc tôn, trái tim vạn tuế mà. Nhưng Nguyên đã biết kìm trái tim lại cho nó nhìn ra nét, ra hình, như ta thấy ở trên.
