|
Ai nói cho hết tác dụng những câu thơ đứng từ phía sự sống, từ phía vầng dương này đã giúp cho chúng ta đối chọi cùng chiến tranh, bom đạn, bóng tối, xương trắng, sọ dừa, mà không thành Hamlet.
Đấy, một bên là mặt trời. Nhưng nếu chỉ có nó thì thơ anh đến khô mất. Vậy thì một bên là hồn anh, hay trái tim anh thì cũng thế, nó đang say, say và có sắc hương, và có gió, và có chim chóc, thiên nhiên một phe với nó. Nói rõ ra là trái tim lãng mạn, chứ sao… Hình như có lúc có khi ta đã kiêng, e ngại chữ ấy. Lãng mạn là thoát y, là tiêu cực, là trái ngược cùng hiện thực v.v… Làm sao nhà thơ hiện thực xã hội chủ nghĩa lớn nhất của cả nước mà lại lãng mạn? Có thể xưa kia anh là lãng mạn, giờ đã hiện thực rồi, anh vứt bỏ lãng mạn để mà hiện thực v.v… Phiền quá, cái mà ta ngỡ sau trước tuần tự trong thời gian, thì nó lại đồng thời trong bộ não ta đấy! Bán cầu bên tả thì biện luận khá rành rọt, như mặt trời. Mà cái bán cầu bên hữu thì lại lơ mơ lãng mạn kia đấy. Dấu hiệu, triệu chứng của người lãng mạn là thế nào. Tố Hữu tự cung khai:
Đường vào như tỉnh, như mê
Đường ra phía trước, đường về tuổi xuân
Đó là anh đang ở trên đường đi B, rất thực.
Em là ai, cô gái hay nàng tiên?
Đường ra phía trước, đường về tuổi xuân
Đó là anh đang ở trên đường đi B, rất thực.
Em là ai, cô gái hay nàng tiên?
Đó là anh đang hỏi về chị Lý, cũng rất thực cho đến trước tang lễ của Bác rất thực, anh vẫn nghĩ:
Cứ nghĩ: Hồn thơm đang tái sinh
Ngôi sao ấy lặn hóa bình minh
Ngôi sao ấy lặn hóa bình minh
“Hóa” là chữ nhiều lần đến dưới bút anh:
Tim bỗng “hóa” mặt trời…
… Dây cuộc hồi sinh, buổi “hóa” thân
… Dây cuộc hồi sinh, buổi “hóa” thân
Nhìn sự vật cái này hóa thành cái khác, đó là tâm trạng của người say, người mơ, lãng mạn. Anh không giấu điều đó. về nước ngoài, anh viết:
Cuba hòn đảo Lứa, đào Say
Ở đây say thật, say trời đất
Sóng bể say cùng rượu mật, say…
Ở đây say thật, say trời đất
Sóng bể say cùng rượu mật, say…
Nhưng về chiến trường, tiền tuyến, anh cũng không sợ dùng chữ say kèm với mơ với mộng ấy:
Đã hay đâu cũng say tiền tuyến
Mà vẫn băng khuâng mộng chiến trường
Mà vẫn băng khuâng mộng chiến trường
Và về sự ra đi của Bác:
Thôi để Người yên giấc mộng say
Thế là rơi rớt của chủ nghĩa lãng mạn, của thời kỳ trước Cách mạng phải không? Thôi đi, bái cả nón cái kiểu tư duy ấy. Những nghiên cứu về bộ não con người đã phân biệt ra hai loại giấc ngủ xen kẽ nhau trong khi ta ngủ. Giấc ngủ chậm giúp ta ngủ để lấy lại sức. Và giấc ngủ nhanh còn gọi là ngủ nghịch lý (sommeil rapide hay paradoxal) trong đó ta ngủ mà như không ngủ: bộ óc làm việc chiêm bao, mơ mộng, có khi ác mộng. Thế nhưng nếu không có giấc ngủ có mơ, có nằm thấy chiêm bao thì bộ óc không giải quyết các vấn đề nội bộ của nó, tức là của ta. Ta sẽ ốm, sẽ đau, sẽ vỡ não, sẽ ngu đần, không sáng kiến, sáng tạo, phát minh gì hết…
Thôi để Người yên giấc mộng say
Thế là rơi rớt của chủ nghĩa lãng mạn, của thời kỳ trước Cách mạng phải không? Thôi đi, bái cả nón cái kiểu tư duy ấy. Những nghiên cứu về bộ não con người đã phân biệt ra hai loại giấc ngủ xen kẽ nhau trong khi ta ngủ. Giấc ngủ chậm giúp ta ngủ để lấy lại sức. Và giấc ngủ nhanh còn gọi là ngủ nghịch lý (sommeil rapide hay paradoxal) trong đó ta ngủ mà như không ngủ: bộ óc làm việc chiêm bao, mơ mộng, có khi ác mộng. Thế nhưng nếu không có giấc ngủ có mơ, có nằm thấy chiêm bao thì bộ óc không giải quyết các vấn đề nội bộ của nó, tức là của ta. Ta sẽ ốm, sẽ đau, sẽ vỡ não, sẽ ngu đần, không sáng kiến, sáng tạo, phát minh gì hết…
Những năm gần đây, ở Liên Xô, chữ lãng mạn thành một từ khen ngợi. Sau Ulanôva tuyệt vời, sau Plixetxkaia mà thi sĩ tài năng Vôsnêxenxki từng ca tụng, bây giờ người ta đang nói đến nghệ sĩ balê Betxmectnôva về cái “bí ẩn lãng mạn” tài nghệ “siêu nhân” của chị. Nhà phê bình sân khấu Alêchxăng Ađencô hỏi chị cái sức dai bền của chủ nghĩa lãng mạn có từ đâu, chị đáp: “Giờ là thời đại của sức nhanh siêu thanh, của thám hiểm bầu trời, đáy biển, thời đại gạt cái chết sang bên. Không phải chi có công của chú nghĩa duy lý mà còn có đóng góp của chủ nghĩa lang mạn, của giấc mơ trong ấy”.
Từ khóa tìm kiếm nhiều: văn học hiện đại Việt Nam
