|
Năm nay toàn thế giới kỷ niệm bảy mươi năm Cách mạng tháng Mười.
Liên Xô nở trước đời tôi ba tuổi
Liên Xô nở trước đời tôi ba tuổi
Tố Hữu năm mươi năm tuổi thơ, năm mươi năm tuổi Đảng, nhưng tuổi đời cũng sắp bảy mươi rồi. Đây cũng là tuổi Tô Hoài, Bùi Hiển, Nguyên Văn Bổng, Tế Hanh, Huy Cận, Anh Thơ v.v… những người dâng cả cuộc đòi mình cho văn học, cho cách mạng và cùng Tố Hữu góp phần xây dựng cho văn học ta trong nửa thế kỷ vừa qua (cố nhiên là cùng với đông đảo các anh chị già hơn hay trẻ hơn ở nhũng lứa tuổi khác). Cách mạng tháng Mười có Essenme, Bloch, Klepnhicôp – hàng chục hàng trăm nhà thơ khác, nhưng nếu chọn một một nhà thơ tiêu biểu cho Cách mạng tháng Mười, thế tất phải chọn Maia.
Ơi người anh dũng cảm
Lũy thép sáng ngời ngời
Đây Việt Nam tháng Tám
Em Liên Xô tháng Mười!
Ở ta, để chọn nhà thơ tiêu biểu nhất cho Cách mạng tháng Tám và cả tháng Mười, chúng ta sẽ chọn Tố Hữu.
Năm 1966, đồng chí Trường Chinh, tức nhà thơ Sóng Hồng, đã viết ở tựa tập thơ mình: “Thơ cũng như nhạc, có thể thành một sức mạnh phi thường khi nó chinh phục được trái tim của quần chúng nhân dân. Đó là trường hợp Maiakovski ở Liên Xô từ sau
Cách mạng tháng Mười, thơ Hồ Chứ Tịch và thơ Tố Hữu ở nước ta ngày nay”. Đồng chí giải thích thêm: “Vì sao thơ lại có tác dụng to lớn như thế? Vì nó diễn tả một cách chân thật và rung động những tâm tư và tình cảm sâu sắc nhất của một giai cấp hoặc của một dân tộc trong những thời kỳ lịch sử nhất định”.
Năm mươi năm, bảy mươi năm… Năm mươi năm ấy biết bao nhiêu tình. Và cũng biết bao nhiêu tình hình thời sự. Nhưng trước khi kết thúc, cho tôi kể một kỷ niệm riêng giữa người đề tựa và tác giả.
Tôi và Tố Hữu bước vào làng thơ đâu cùng một thời kỳ. Nếu tôi lên đường thơ là có công Hàn Mặc Tử, thì tôi lên đường thơ Cách mạng là có công Tố Hữu. Không phải chỉ là việc gặp anh khi Cách mạng thành công:
Gặp anh lần thú nhất
Lòng im mà tưởng khóc
Ôi tháng Tám sông Hương
Phòng Việt Minh Trung Bộ
Mùa thu, hoa phượng còn
Lần đầu ta gặp gỡ
Huế như bừng mắt mở
Cờ hồng bay Ngọ Môn
Trước nữa kia. Vào khoảng 1942,1943 gì đó. Ở trong thành Bình Đinh của Yến Lan và của tôi kia. Sáng ấy tôi đi dạo trong thành, lòng vô tư, thanh thản. Ngỡ như trên đời này chỉ có thơ và ánh sáng mặt trời ngày hôm ấy mà thôi.
Thế rồi đập vào mắt tôi tờ truy nã “Tố Hữu Nguyên Kim Thành, tên cộng sán vượt ngục” của đế quốc Pháp và ngụy quyền Bảo Đại dán trên tường. Tố Hữu, một người làm thơ như tôi đây, cùng tuổi với tôi đây, cùng quê miền Trung với tôi nữa… Thế mà… Trong thế giới thơ tôi sáng ấy bắt đầu có một đường nứt rạn. Cố nhiên có trăm sự kiện lớn lao hơn nữa tạo ra nứt rạn ấy. Nhưng TỪ ẤY, từ sự nứt rạn ấy, một tôi cũ về thơ lui dần, mất dần đi, và hình thành xuất hiện một cái tôi mói về thơ sau này, qua bốn mươi năm cách mạng.
Rồi anh dắt tôi đi
Lên đường thơ Cách mạng
Có cả cái hình truy nã trên tường năm 42-43 ấy dắt tôi.
Từ khóa tìm kiếm nhiều: van hoc hien thuc
