Bút pháp thơ văn mộc mạc trong thơ

10:00 |
   Tố Hữu đã không duy lý, đã ở “giữa quãng có thể giải thích được và không thể giải thích được” (khả giải bất khả giải chi gian) để viết:

Có thể nào khuây? cỏ cây vẫn nhắc
Từng ngọn cỏ cành cây miền Bắc
Vẫn rung rinh theo gió tự miền Nam…
… Chắc Người thương lắm lòng con trẻ
Nên để bâng khuâng gió động rèm

Bút pháp thơ văn mộc mạc trong thơ

    Gió hóa có hồn. Anh đã tạo ra cái hồn ấy cho gió. Tạo một cách thầm lặng, nhẹ nhàng, chỉ một vài chữ cũng đủ đưa ta từ khí hậu này sang khí hậu kia, sự vật này hóa thân thành sự vật khác:

… Trái buởi kia vàng ngọt với ai
Con cá rô ơi, chớ có buồn
… Núi này Bạch Mã Hải Vân
Mây đưa anh giải phóng quăn lên đèo

… Anh dắt em vào cõi Bác xưa Lãng mạn và hiện thực có lúc đồng sàng dị mộng, nhưng có lúc lại trò chuyện thầm thì cùng nhau trên giường ấy. Khốn nỗi, ta đôi khi đã từng xem nhẹ hư ảo, xem nhẹ giấc mơ, về thơ đã nghĩ “thật, thật, thật, chân, chân, chân” là đủ. Ta có lúc nghĩ rằng hiện thực chỉ là sử, là mùa màng, trận đánh, là những gì ta thấy bên ngoài, chứ không bao gồm cả những gì nghe thấy, cảm thấy mơ hồ, nghe thấy bên trong… Ta từng khen Tố Hữu tả quần chúng Lượm, bà Bủ, Bầm là cao hơn khi anh viết “Nỗi niềm chi rứa Huế ơi” tự thể hiện. Nếu cứ thế thì ta sẽ khen Bác khi viết về nhũng người tù đánh bạc, về ông Quách cho than là hay hơn khi viết “Dữ làu không làm bài thơ nào” tự thể hiện. Bác dạy ta “Nay ở trong thơ nên có thép”, dó là khuynh hướng. Chớ bút pháp thì “tình phải thẩng mà văn phải cong”, phải dùng cái mơ mà nói cái thực kia.

Mơ thấy cỡi rồng lên thượng giới
Tỉnh ra trong ngục vẫn nằm trơ

Aragon gọi là mentir vrai (nói dối thật). Mai Dinh Mộng Ký của ta viết từ mấy thế kỷ trước “các bậc đại giác thường đại mộng”. Ta có thể nói: “Nhờ có trái tim lãng mạn lớn, Tố Hữu là nhà thơ hiện thực xã hội chủ nghĩa lớn của ta”.

Từ khóa tìm kiếm nhiều: văn học hiện thực
Nhãn: