|
Một nhà thơ viết nhiều mà khi tính bài, không để lại bài nào thì có hay gì! Phải là cánh đồng tam thiên mẫu, nhưng lại phải có từng thửa ruộng năng suất cao. Việc ấy khuyến khích ta mở rộng đào sâu, vừa lo quy mô lại vừa lo hoàn chỉnh dứt điểm từng bài. Mừng cho Tố Hữu là người ta sẽ nhớ anh không phải như một đời, một khối, mà trên từng bài nữa.
Thế kỷ này sắp đi qua. Nó sẽ trao cho thế kỷ sau hàng trăm bài thơ bất tử, kể cả bài của những tác giả vô danh, của những người như Nguyễn Nhược Pháp chỉ có hai bài! Nhưng nếu thế kỷ sau, ngoài đội ngũ, ngoài bài, lại khắt khe ác nghiệt đòi ta chọn chỉ dăm bảy tên người. Và không phải chỉ của giai đoạn vừa qua mà của cả thế kỷ này, thì tôi nghĩ Tố Hữu nằm trong danh sách chật hẹp đó.
Nhưng thôi, thơ mà, nói làm chi chuyện ấy. Ba bài thơ của nhạc sĩ Lưu Hữu Phước tặng Tố Hữu dịp này nhắc cho tôi một ý của Tố Hữu “Thơ là của những người đồng chí, đồng tình!” Có lẽ phải thêm: đồng không gian, đồng thời điểm lịch sử nữa. Phải sống những ngày đất nước chia cắt, mới hiểu hết cái âm vang của:
Lòng ta không giới tuyến
Lòng ta chung một Cụ Hồ
ta chung một Thù đô
Lòng ta chung một cơ đồ Việt Nam
Lòng ta chung một Cụ Hồ
ta chung một Thù đô
Lòng ta chung một cơ đồ Việt Nam
Phải sống những ngày thống nhất, đoàn viên mới hiểu vì sao ta rung rung nước mắt để đọc:
Hăm chín năm dằng dặc xa quê
Nay mới về thăm, mừng tái tê Rồi:
Cơ chi anh được về với Huế
… Cơ chi anh sớm được về bên nội
… Cơ chi anh sớm được về bên ngoại
Nay mới về thăm, mừng tái tê Rồi:
Cơ chi anh được về với Huế
… Cơ chi anh sớm được về bên nội
… Cơ chi anh sớm được về bên ngoại
Đúng là thơ cần những người đồng chí đồng tình… Nhưng… nhưng rồi một ý khác ngược lại nữa đã đến cùng tôi. Số là khi Claudel – nhà thơ vĩ đại mà công giáo, lại chống Cộng nữa – mất, thì Aragon, nhà thơ cộng sản vĩ đại viết: “Tôi muốn có được tài năng ông để ca tụng Đảng tôi như ông ca tụng Chúa”. Và cô bé nhà bên cạnh suốt tuần lễ cứ ngân vang:
Em ơi Ba Lan mùa tuyết tan
Đường bạch dương sương trắng nắng tràn
Tôi hỏi:
– Cháu có ở Ba Lan?
– Không.
– Cháu có quen ai bên đó?
– Đâu có!
– Thế sao cháu ngâm mãi hai câu ấy?
Đường bạch dương sương trắng nắng tràn
Tôi hỏi:
– Cháu có ở Ba Lan?
– Không.
– Cháu có quen ai bên đó?
– Đâu có!
– Thế sao cháu ngâm mãi hai câu ấy?
Cô bé thẹn thò: “Cháu không biết nữa”. Thì ra cô ấy đang yêu! Người yêu cũng chả ai có tên Lan, tên Ba, tên Dương, tên Bạch gì cả. Nhưng nghe xem! “Em ơi Ba Lan mùa tuyết tan”, những âm an reo lên trong ấy. Rồi những âm ương, âm ắng trùng điệp, vang dội trong “Đường bạch dương sương trắng nắng tràn”. Chả phải tâm trạng của người đang yêu, của cái gì như tuyết tan, nắng tràn nắng chảy đó sao? Bài thơ từ một nghĩa chính trị ở Ba Lan, thoát ra để đa mang thêm một nghĩa khác với cô bé này.
Đọc thêm tại: http://nhavanvacuocsong.blogspot.com/2015/07/cach-mang-trong-tho-to-huu.html
Từ khóa tìm kiếm nhiều: van hoc lang man
