|
Tôi đang ở thành phố Hồ Chí Minh. Năm chữ ấy vào thơ lần đầu tiên cách đây 33 năm, thơ Tố Hữu! Tiền Giang, Hậu Giang bây giờ cũng có tên ngày ấy trong thơ.
Ai đi Nam Bộ
Tiền Giang, Hậu Giang
Ai vô thành phố
Hồ Chí Minh rực rỡ tên vàng
Ta đổ máu vót từng cây chông diệt Mỹ. Thế nhưng trong thiên hạ có người vẫn thích “luận” thứ “văn chương” trái đạo lý, lương tâm, lẫn lộn cả bạn – thù, phải – trái. Tố Hữu là người đầu tiên biên niên cái sự kiện ấy. Biên niên bằng hai câu thơ.
Ai đi Nam Bộ
Tiền Giang, Hậu Giang
Ai vô thành phố
Hồ Chí Minh rực rỡ tên vàng
Ta đổ máu vót từng cây chông diệt Mỹ. Thế nhưng trong thiên hạ có người vẫn thích “luận” thứ “văn chương” trái đạo lý, lương tâm, lẫn lộn cả bạn – thù, phải – trái. Tố Hữu là người đầu tiên biên niên cái sự kiện ấy. Biên niên bằng hai câu thơ.
Dẫu một cây chông trừ giặc Mỹ
Hơn nghìn trang giấy luận văn chương
và bằng bốn câu thơ khác:
Thù – bạn đời nay có khác xưa
Nghĩa tình e sớm nắng chiều mưa
Chợ trời thật – giả dâu chân lý
Hàng hóa lương tâm cũng thiếu – thừa!
Hơn nghìn trang giấy luận văn chương
và bằng bốn câu thơ khác:
Thù – bạn đời nay có khác xưa
Nghĩa tình e sớm nắng chiều mưa
Chợ trời thật – giả dâu chân lý
Hàng hóa lương tâm cũng thiếu – thừa!
Ấy quên, tôi lại nói chuyện chính trị rồi. Thơ chính trị chỉ thành thơ khi từ chính trị nó lên tầm lịch sử. Thường thì Tố Hữu đưa lèn được và rất tài tình. Như chả cần làm một động tác nào. Đại loại như:
Trẽn đường ta về lại Thủ đỏ
Cờ đỏ bay quanh tóc bạc Bác Hồ
Hoặc:
Biển này, cửa Thuận sóng reo
Thanh thanh vành mũ tai bèo là em
Cờ đỏ bay quanh tóc bạc Bác Hồ
Hoặc:
Biển này, cửa Thuận sóng reo
Thanh thanh vành mũ tai bèo là em
Vô số câu như vậy. Nhưng có lúc nó không lên, nó chỉ là thơ chính trị thôi. Dù anh dùng dến tên nó mà gọi “lịch sử’, thì nó cũng nằm ỳ ra đấy:
Lịch sứ sang trang
Đại hội Đảng mở mùa vui phơi phới
Đại hội Đảng mở mùa vui phơi phới
Tố Hữu là người mở đường và dẫn đường trong nền thơ hiện thực xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Đến nay anh vẫn trên đường. Nhưng có phải đâu vì thế bài nào của anh cũng hay, viết về mặt nào anh cũng đạt. Rồi đây của năm mươi năm thơ ấy, nhiều bài sẽ rụng. Ngay trong những bài hay cũng có những đoạn, những mảng, những câu sẽ rụng. Đó là quy luật, là “cửa tử” mà tất cả các nhà thơ lớn, nhỏ đều phải trải qua. Nhưng qua xong rồi, Tố Hữu còn lại nhiều lắm.
Còn lại một số bài trước Cách mạng. Còn lại một số bài hồi Việt Bắc, lúc về xuôi. Còn lại một số trong những trang anh viết về quê, về bà mẹ mình và các bà mẹ khác. Còn lại một số bài trong mảng tâm huyết anh viết về miền Nam. Tài và tình quyện nhau trong Nước non ngàn dặm. Ôi, viết hay nhất, xúc động nhất về Bác phải là anh đấy. Xin lỗi Maiakốpxki, Maia rất là vĩ đại. Nhưng tôi yêu Theo chăn Bác của Tố Hữu hơn Trường ca, Maia viết về Lénine. Tôi tự giải thích: Maia ít gần Lénina Tố Hữu ở lâu cùng Bác. Maia biện luận. Tố Hữu tâm tình. (Còn khi viết về Lénine, Tố Hữu không bằng Maia được, tất nhiên thôi).
Từ khóa tìm kiếm nhiều: văn học lãng mạn
