|
Chỉ với hai yếu tố trên: phản ánh con người và có khuynh hướng, có lý tưởng đủ để xếp anh vào nhà thơ hiện thực xã hội chủ nghĩa. Nhưng anh đã hiện thực không phải chỉ bằng bộ ốc, cái nhìn, dù là cái nhìn, bộ óc chói ngời chân lý mà bằng cả sự say sưa, mơ mộng đậm hương, rộn tiếng chim của trái tim, của tầm hồn. Nhà thơ hiện thực xã hội chủ nghĩa ấy rất là lãng mạn! Và đây lại là một tế bào khác, một đoạn văn khác biểu hiện những điều này:
Ta ôm nhau, hôn nhau, từng mái tóc
Hả hê chưa, ai bịt được mồm ta?
Ta hát huyên thiên, ta chạy khắp nhà
Ai dám cấm ta say, say thần thánh
Ngực lép bốn nghìn năm, trưa nay cơn gió mạnh
Thổi phồng lên. Tim bỗng hóa mặt trời
Có con chim nào trong tóc nhảy nhót hót chơi
Ha! Nó hót cái gì vui vui nghe thiệt ngộ
Gió, gió ơi, hãy làm dông làm tố
Cuốn tung lên, cờ đỏ máu thơm tươi
Vàng vàng bay, đẹp quá, sao sao ơi!
Ta ngã vật trong dòng người cuộn thác
Hả hê chưa, ai bịt được mồm ta?
Ta hát huyên thiên, ta chạy khắp nhà
Ai dám cấm ta say, say thần thánh
Ngực lép bốn nghìn năm, trưa nay cơn gió mạnh
Thổi phồng lên. Tim bỗng hóa mặt trời
Có con chim nào trong tóc nhảy nhót hót chơi
Ha! Nó hót cái gì vui vui nghe thiệt ngộ
Gió, gió ơi, hãy làm dông làm tố
Cuốn tung lên, cờ đỏ máu thơm tươi
Vàng vàng bay, đẹp quá, sao sao ơi!
Ta ngã vật trong dòng người cuộn thác
Ta lại thấy các yếu tố: lý tưởng, dòng người, thiên nhiên, tâm hồn, ngoại cảnh, nội tâm như ở tế bào trước. Tố Hữu là một. Nhưng cái một anh không phải là đơn chất, mà hợp chất, liên chất, làm bởi nhiều… ít hay là bởi hai yếu tố. Yếu tố thứ nhất là: mặt trời. Mặc dù đứng dưới sao vàng, say sưa gọi “sao sao ơi”. Tố Hữu rất ít nói đến sao, đêm sao, trời sao thường thấy trong thơ Huy Cận. Anh cũng ít tả trăng như Xuân Diệu, Hàn Mặc Tử và khi tả thì trăng anh sáng gần giống mặt trời (hình như chi có một lần nói đến trăng lu).
… Trăng đầy mặt nước, trăng như mặt người
Trăng tươi mặt ngọc trên trời
Trăng trong tù được tả:
Trăng bằng vàng diệp
Mây bằng thủy ngân
Trời tung sắc đẹp
Thơ văn lên vần
Nói chi trăng trên Lăng Bác:
Một vầng trăng sáng như trăng đêm rằm
Trăng tươi mặt ngọc trên trời
Trăng trong tù được tả:
Trăng bằng vàng diệp
Mây bằng thủy ngân
Trời tung sắc đẹp
Thơ văn lên vần
Nói chi trăng trên Lăng Bác:
Một vầng trăng sáng như trăng đêm rằm
Khuynh hướng Tố Hữu thiên về ánh sáng, ban ngày, mặt trời và mặt trời vào lúc rạch ròi, chính xác nhất. Ban trưa. Valéry gọi là Midi le Juste. Và ta gọi gần đúng như thế, Chính Ngọ. Nhớ trong tù, là nhớ vào trưa:
Gì sâu bằng những trưa thương nhớ
Thăm quê một bà mẹ cũng ban trưa:
Tôi lại về quê mẹ nuôi xưa
Một buổi trưa nắng dài bãi cát
Một buổi trưa nắng dài bãi cát
Hội đồng Chính phủ họp về trưa:
Nắng trưa rực rỡ sao vàng
Trung ương Chính phủ luận bàn việc công
Trung ương Chính phủ luận bàn việc công
về nước ngoài, cũng dưới nắng ban trưa mà anh tả:
Anh đến Cuba một sáng ngày
Nắng rực trời tơ và biền ngọc…
… Vácxava ấm nắng ban trưa
Nắng rực trời tơ và biền ngọc…
… Vácxava ấm nắng ban trưa
